Сүткент қалашығы (І – ХҮ ғғ)



Сүткент қалашығы Ұлы Жібек жолы бойындағы Сырдарияның сол жағалауындағы көлемі мен маңыздылығы жағынан да бірегей ескерткіш. Шардара ауданы Сүткент ауылынан шығысқа қарай 3 шақырым жерде, Сырдарияның сол жағалауында орналасқан.

Х-ХІ ғасырлардағы араб және түркі жазба деректерінде Фараб округінің Мауераннахрмен шекарасындағы қала ретінде аталады. Ол туралы араб тарихшысы әрі географы ибн Хаукаль: «Сүткент Шаштың батысында, онда мешіт бар. Мешітке исламды қабылдаған түркілер жиналады», — деп жазған. Сүткенттің аты ХІ ғасырдың соңынан ХҮ ғасырдың басына дейінгі деректерде кездеспейді. Тек 1404-1405 жж. Әмір Темірдің Отырарға жорығы кезінде қайта аталады.

Мавзолей Узын ата XIX-XX вв



Мавзолей представляет собой портально-купольное строение. Построен из квадратной формы кирпичей. Купол установлен на 8-и сторонний барабан. На восточной части гробницы есть ступеньки для подьема наверх, а в западной части небольшая комната. Вход оформлен в виде буквы П, поверхность двери украшена сводчатой аркой.

На нижней части портала арабскими буквами написано что здесь в 778 х (1377 год), похоронен сын Дурмана Шермухаммед Халим. В середине гробницы, лежит надгробная плита с длиной в 5 м. Именно по этому предполагается, что местное население называют это место как кладбище Узын ата (Длинный дед). Сегодня, мавзолею требуется восстановительные работы.

Ұзын ата кесенесі ХІХ-ХХ ғ.ғ.



Кесене порталды-күмбезді құрылыстар қатарына жатады. Күйдірілген шаршы пішіндес кірпіштен қаланған. Күмбезі 8 қырлы барабанға орналастырылған. Мазардың шығыс бөлігінде жоғары шығатын баспалдақ, ал батыс бөлігінде шағын бөлме бар. Кіре берісі П әрпі тәріздес болып көркемделіп, есіктің үсті сүйірленіп келген аркамен әшекейленген.

Порталдың төменгі жағында араб харіпімен 778 х. жылы (1377) қайтыс болған Дүрманның ұлы Шермұхаммед Халім жерленгені жайлы жазылған. Мазардың ортасында ұзын 5 м болатын сағана (қабіртас) жатыр. Осыған қарап, жергілікті тұрғындар “Ұзын ата” мазары деп атап кеткен болуы керек. Бүгінгі таңда кесене қайта қалпына келтіру жұмыстарын қажет етеді.