Әлқожа ата кесенесі, ХІІ-ХІІІ ғ.

әлқожа

Әлқожа ата кесенесі, ХІІ-ХІІІ ғ.

Кесене Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи кесенесінен 2,5 шақырым шығыста орналасқан. ХІІ-ХІІІ ғасырлар шамасында салынған кесененің негізгі құрылысынан тек қана құлпытас сақталған. 1998-1999 жылдары кесенеге «Казреставрация» мекемесі тарапынан қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілген.
Екі күмбезді кесене қабірханадан, зияратханадан және мешіт бөлмесінен тұрады. Құлпытасы қойылған қабірханада 5 қабір белгіленген. Олар атаның балаларының қабірлері деген дерек бар. Ел аузындағы аңыздар мен хикаяларда Әлқожа ата Қожа Ахмет Яссауидің күйеу баласы, яғни Гауһар ананың жолдасы болғандығы, өз заманында ілімділігі мен әділеттілігінің, ақиқаттың ақ туын берік ұстаған ғұламалығының арқасында әулие дәрежесіне жеткендігі айтылады.

Жергілікті халық атаны «Әли Хожа» немесе «Әли Хожа Әмір Диуана (Мәжнүн)» деп те атайды. Бүгінгі таңда Әлқожа атаның қабірі басына тұрғызылып, қайта қалпына келтірілген кесене зиярат орны мен мешіт қызметін қоса атқаратын орынға айналған.

Кесене орналасқан жерінің географиялық координаты 43.290474, 68.285559.

Бәйдібек би кесенесі



Қарашаұлы Бәйдібек (VI-VII ғғ.) – Жетісу алабындағы көшпелі тайпалар көсемі. Ұрпақтарының айтуынша, туған жері Ташкент. Қарату өлкесінде өмір сүрген. Ақыл-парасатымен, ерлік істерімен елге ұйытқы болған тарихи тұлға. Өз заманында көшпелі елдің басын біріктіріп, елді, жерді сыртқы жау шапқыншылығынан қорғауды ұйымдастырушы және бастаушы, ақылшы, қолбасшы ретінде көрінетін аса ірі тарихи тұлға болған. Ел ішіндегі қария сөздер – ауызша тарихнама бойынша, Ұлы жүздің үйсін бірлестігінің құрамындағы албан, суан, сарыүйсін, шапырашты, ысты, ошақты тайпалары Бәйдібекті өздерінің түп атасы деп біледі. Бәйдібек би жалпақ жатқан Жетісуды, Арыс өзенінің шұрайлы алқаптарын, Қаратау мен Ташкент алабын қоныс етіп, ондағы ру-тайпалардың бас біріктіруіне, ұлы жүзге ұйытқы. Ел болып ұйысуына ықпал еткен. Ел халқына жайлау таңдау мақсатымен Қаратаудың құйқалы күнгейі мен Боралдай, Қазығұрт тауының шұрайлы жерлеріне көшіп жүрген. Ел аузында Бәйдібек бабаның некелеп алған үшінші жары Нұриланың Қыдыр дарып, бақ қонған асыл текті Домалақ анаға айналғаны туралы шежірелі әңгімелер көп сақталған.
Толық оқу →